Polskie targowiska działają według rytmu, który wyznacza kalendarz przyrody. Sezon warzywny zaczyna się stopniowo — pierwsze produkty pojawiają się wiosną i trwają aż do późnej jesieni, kiedy ofertę przejmują warzywa korzeniowe i przetwory. Warto wiedzieć, kiedy i gdzie szukać konkretnych produktów, żeby nie trafić na stragan z towarem sprowadzonym z zagranicy lub z hurtowni.
Wiosna — pierwsze zbiory i wczesna sałata
W marcu i kwietniu na targach dominują produkty zimowane — ziemniaki, marchew, cebula, buraki. Część sprzedawców oferuje w tym czasie kiszonki i przetwory ze zbiorów poprzedniego roku. Pierwsze świeże warzywa pojawiają się zwykle w połowie kwietnia: rzodkiewka, szczypiorek, sałata — uprawiane pod osłonami lub w cieplejszych rejonach kraju.
Maj to czas, gdy oferta wyraźnie się rozszerza. Na targach widać już szparagi — głównie z rejonu Kujaw i Wielkopolski, gdzie mają długą tradycję uprawy. Wczesna kapusta, koperek, pietruszka naciowa uzupełniają przyniesione przez większych producentów worki z zimowymi zapasami.
Szparagi z rejonu Kujaw i Wielkopolski mają sezon od połowy kwietnia do końca czerwca. Po tym czasie zbiory są wstrzymywane, by rośliny mogły się zregenerować przed kolejnym sezonem.
Lato — szczyt oferty sezonowej
Czerwiec i lipiec to miesiące, w których polskie targi mają najszerszą ofertę. Truskawki, czereśnie, agrest, porzeczki — owoce zajmują znaczną część straganów. W tym samym czasie dojrzewają pierwsze ogórki, pomidory, cukinie, fasola szparagowa. Ceny zazwyczaj są najniższe w sezonie, ponieważ podaż jest duża.
Sierpień przynosi papryki, bakłażany w cieplejszych rejonach, a przede wszystkim maliny, jagody i jeżyny. W tym miesiącu na targowiskach pojawia się też kukurydza cukrowa i kabaczki. Grzyby — kurki i podgrzybki — zaczynają trafiać na stoiska pod koniec miesiąca, choć ich obecność zależy od warunków pogodowych.
Jesień — warzywa korzeniowe i przetwory
Wrzesień i październik to czas zbiorów warzyw korzeniowych — marchewki, selera, pietruszki, buraków. Pojawiają się też dynie, pory i różne odmiany kapusty. Jabłka i gruszki z polskich sadów trafiają na targi w dużych ilościach — zwłaszcza w rejonach Mazowsza, Lubelszczyzny i Małopolski, gdzie sadownictwo ma długą tradycję.
W październiku zaczyna się sezon na grzyby leśne: borowiki, maślaki, rydze. Na niektórych targach sprzedawcy oferują je już przetworzone — suszone lub marynowane. Warto zwrócić uwagę, czy sprzedawca potrafi wskazać rejon zbioru — to podstawowy wskaźnik autentyczności towaru.
Zima — co zostaje na targu po sezonie
W miesiącach zimowych większość sezonowych sprzedawców ogranicza działalność lub całkowicie znika z targowisk. Pozostają stałe stoiska z ziemniakami, cebulą i czosnkiem, a także te oferujące przetwory: dżemy, kiszonki, nalewki, miody. Część wytwórców korzysta z tego okresu na udział w bazarach bożonarodzeniowych, które organizowane są w wielu miastach w grudniu.
Jak sprawdzić, że produkt pochodzi od lokalnego wytwórcy
Nie ma jednej pewnej metody, ale kilka praktycznych wskaźników pomaga ocenić sytuację:
- Sprzedawca potrafi podać konkretną miejscowość lub gminę, skąd pochodzi towar.
- Warzywa i owoce mają różnorodny wygląd — nie są idealnie jednolite jak produkty przemysłowe.
- Oferta zmienia się z tygodnia na tydzień zgodnie z sezonem, a nie jest stała przez okrągły rok.
- Na stoisku są oznaczenia: imię i nazwisko producenta lub nazwa gospodarstwa.
Polskie prawo nakłada na sprzedawców na targowiskach obowiązek posiadania określonych zezwoleń w zależności od rodzaju sprzedawanego towaru. Szczegóły reguluje m.in. ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz przepisy sanitarne.
Regularnie działające targi w różnych regionach
W Polsce funkcjonuje kilkaset stałych targowisk miejskich i podmiejskich. Wśród nich są miejsca o ugruntowanej reputacji jako punkt sprzedaży regionalnej żywności. Na Podkarpaciu cyklicznie odbywa się Karpacki Kiermasz Smaków w Sanoku, który skupia producentów z całego regionu karpackiego. W Małopolsce stałe bazary funkcjonują m.in. przy krakowskim Starym Kleparzu — jednym z najstarszych targowisk w Polsce, działającym nieprzerwanie od wieków.
Targowisko na Starym Kleparzu w Krakowie dostępne jest pod adresem plac Matejki i pl. Rzeźniczy — warto sprawdzić aktualne godziny działania przed wizytą, ponieważ w zależności od pory roku różnią się od standardowych.